
वैज्ञानिकहरूले निगरानी गर्ने जलवायुका १६ महत्वपूर्ण संकेतमध्ये ७ वटा रेकर्ड चरम स्तरमा पुगेका छन्।
यही मुख्य तथ्य हो। रिपोर्टले यसलाई “द्रुत अस्थिरीकरण” भनेको छ। यो ‘२०२६ स्टेट अफ द क्लाइमेट रिपोर्ट’ हो, जुन अक्टोबर १४ मा BioScience मा प्रकाशित भयो। यो हरितगृह ग्यास, तापक्रम, महासागर, हिउँ/बरफलगायतका विषयको संश्लेषण हो, जसले मानव गतिविधिले पृथ्वीका प्रणालीहरूमा पारेको प्रभाव देखाउँछ।
दबाब सबैतिर देखिएको छ। रिपोर्टको वर्षको सुरुदेखिको औसतमा वायुमण्डलीय कार्बन डाइअक्साइड, मिथेन र नाइट्रस अक्साइड रेकर्ड उच्च स्तरमा पुगेका छन्। ग्लेसियरको मोटाई र ग्रिनल्यान्डको हिउँको मात्रा रेकर्ड न्यून स्तरमा झरेका छन्। प्रारम्भिक मापनअनुसार महासागरको तापमान (ocean heat content) र विश्वव्यापी समुद्री सतह रेकर्ड उच्च स्तरमा छन्।
यी तथ्याङ्क अलगअलग होइनन्। बढी हरितगृह ग्यास भनेको बढी थुनिएको ताप। त्यो अतिरिक्त तापको ठूलो हिस्सा महासागरमा जान्छ। तातो समुद्री पानी फैलिन्छ, र जमिनको हिउँ पग्लिएर आउने पानीसँगै समुद्री सतह माथि उठाउँछ। लेखकहरूले केही संकेतमा गति बढेको र अचानक परिवर्तनका संकेत पनि औंल्याएका छन्। निरन्तर तापक्रम वृद्धिले “टिपिङ पोइन्ट” पार गर्ने सम्भावना बढाउँछ, जहाँ जलवायु प्रणालीका केही भागहरू फर्काउन गाह्रो अवस्थामा पुग्न सक्छन्। यो बढ्दो जोखिमबारेको चेतावनी हो—ती सीमाहरू पहिले नै पार भइसके भन्ने दाबी होइन।
सोही तथ्याङ्कमा केही प्रगति पनि छ। सौर्य र वायु ऊर्जा छिटो विस्तार भइरहेका छन्। ब्याट्री भण्डारण बढिरहेको छ। सन् २०२५ मा उष्णकटिबन्धीय प्राथमिक वन विनाश सन् २०२४ को तुलनामा घटेको छ। तर बढ्दो ऊर्जा मागका कारण स्वच्छ ऊर्जाको वृद्धिले अझै विश्वव्यापी जीवाश्म इन्धनको प्रयोग घटाउन सकेको छैन।
उनीहरूको माग स्पष्ट छ: उत्सर्जन छिटो घटाउने, पारिस्थितिकी प्रणालीको संरक्षण गर्ने, र पहिले नै आइसकेका प्रभावहरूका लागि तयारी गर्ने। रिपोर्टको स्वर आपत्कालीन छ, तर निराशावादी होइन। जलवायु खतरनाक रूपमा बदलिँदै छ, र अब के हुन्छ भन्ने कुरा अझै पनि अहिले गरिने छनोटमा निर्भर छ।







