चीनले बुधबार अमेरिकाविरुद्ध विभिन्न आर्थिक प्रतिकारात्मक उपायहरूको घोषणा गरेको छ। यसअन्तर्गत अमेरिकातर्फ ड्रोन निर्यातमा नियन्त्रण लगाइएको छ भने छवटा अमेरिकी संस्था तथा कम्पनीहरूसँग कुनै पनि प्रकारको कारोबार गर्न प्रतिबन्ध लगाइएको छ। यी कदमहरू वासिङ्टनले हालै चीनमाथि लगाएका नयाँ प्रतिबन्धहरूको प्रतिक्रियास्वरूप लिइएको बताइएको छ।

सेप्टेम्बरमा चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनफिङको अमेरिका भ्रमण हुने अपेक्षाबीच विश्वका दुई ठूला अर्थतन्त्रबीच तनाव फेरि बढ्न थालेको छ। यद्यपि मे महिनामा बेइजिङमा अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पसँग भएको भेटवार्तापछि द्विपक्षीय सम्बन्ध केही सुधार हुँदै गएको संकेत देखिएको थियो।

चीनको वाणिज्य मन्त्रालयका अनुसार अमेरिकाले हालै लिएका केही निर्णयहरूको जवाफस्वरूप यी प्रतिबन्धहरू लागू गरिएको हो। ती निर्णयहरूमा अमेरिकी Federal Communications Commission (FCC) ले चिनियाँ ड्रोनको आयातमा प्रतिबन्ध लगाएको तथा Department of Homeland Security ले Uyghur Forced Labor Prevention Act अन्तर्गत ४३ वटा चिनियाँ कम्पनीलाई प्रतिबन्धित सूची (Entity List) मा राखेको कदम समावेश छन्। उक्त कानुनअनुसार जबर्जस्ती श्रमबाट उत्पादन भएका वस्तुहरूको अमेरिका आयात रोक्ने व्यवस्था गरिएको छ।

चीनको वाणिज्य मन्त्रालयले जारी गरेको विज्ञप्तिमा भनिएको छ: “यी कदमहरूले दुई राष्ट्रप्रमुखबीच भएको महत्वपूर्ण सहमतिलाई गम्भीर रूपमा उल्लङ्घन गरेका छन् र चीनका वैध अधिकार तथा हितमा ठूलो क्षति पुर्‍याएका छन्। त्यसैले चीनसँग आवश्यक प्रतिकारात्मक उपाय अपनाउनु बाहेक अर्को विकल्प छैन।”

मन्त्रालयले चीनले अत्यन्त संयमका साथ कदम चालेको दाबी गर्दै अमेरिकालाई चीनविरुद्धका प्रतिबन्धहरू हटाउन र आफ्ना “गलत अभ्यासहरू” अन्त्य गर्न आग्रह गरेको छ। साथै, यदि अमेरिकाले चीनविरुद्ध थप प्रतिबन्धात्मक कदमहरू चाल्यो भने चीनले अझ कडा प्रतिकारात्मक प्रतिबन्धहरू लागू गर्ने चेतावनी पनि दिएको छ।

ड्रोन निर्यातमा कडा नियन्त्रण

बेइजिङले अबदेखि अमेरिकातर्फ हुने मानवरहित हवाई साधन (ड्रोन), तिनका प्रमुख पुर्जा तथा सम्बन्धित प्रविधिको निर्यात प्रत्येक आवेदनको छुट्टाछुट्टै समीक्षा गरेर मात्र अनुमति दिने व्यवस्था गरेको छ। यी वस्तुहरू “दोहोरो प्रयोग (Dual-use)” हुने सूचीमा पर्दछन्, अर्थात् तिनलाई नागरिक तथा सैनिक दुवै प्रयोजनका लागि प्रयोग गर्न सकिन्छ।

६ अमेरिकी संस्थामाथि प्रतिबन्ध

चीनले Applied DNA Sciences, Inc. र गैरसरकारी संस्था Human Rights in China सहित छवटा अमेरिकी संस्था तथा कम्पनीहरूलाई चीनभित्रका कुनै पनि संस्था वा कम्पनीसँग व्यापारिक वा अन्य प्रकारका गतिविधि सञ्चालन गर्न प्रतिबन्ध लगाएको छ।

मुद्रण सफ्टवेयर र कार्यालय उपकरणको पनि अनुसन्धान

वाणिज्य मन्त्रालयले आयात गरिने प्रिन्टिङ सफ्टवेयर तथा कार्यालय उपकरणहरू ले राष्ट्रिय सुरक्षामा पार्न सक्ने सम्भावित प्रभावबारे अनुसन्धान सुरु गरिएको पनि जनाएको छ। यद्यपि अनुसन्धानको दायरामा कुन–कुन कम्पनी परेका छन् भन्ने खुलाइएको छैन।

CCC प्रमाणीकरणमा पनि नयाँ प्रतिबन्ध

त्यसैगरी, चीनको State Administration for Market Regulation ले अमेरिकास्थित ती कम्पनीहरूलाई अबदेखि CCC (China Compulsory Certification) प्रमाणीकरणका लागि चिनियाँ कम्पनीहरूको तर्फबाट कारखाना निरीक्षण (Factory Inspection) गर्ने अधिकार नहुने घोषणा गरेको छ। यसको अर्थ, अमेरिकी कम्पनीहरूले अब चीनको अनिवार्य CCC प्रमाणीकरण प्रक्रियामा निरीक्षण तथा प्रमाणीकरण सेवा प्रदान गर्न पाउने छैनन्।

CCC प्रमाणीकरणको उद्देश्य र चीनका नयाँ प्रतिबन्धहरूको प्रभाव

CCC (China Compulsory Certification) प्रमाणीकरणको उद्देश्य विद्युतीय तथा इलेक्ट्रोनिक उत्पादनहरूले न्यूनतम सुरक्षा मापदण्ड पूरा गरेका छन् भन्ने सुनिश्चित गर्नु हो। चीनको नयाँ नियमअनुसार अब CCC प्रमाणीकरण प्राप्त गर्न चाहने अमेरिकी इलेक्ट्रोनिक्स उत्पादकहरूले अमेरिकाभन्दा बाहिर रहेका निरीक्षक (Auditors) नियुक्त गर्नुपर्नेछ वा चीनले मान्यता दिएका अन्य गैर-अमेरिकी प्रमाणीकरण संस्थाहरूको सेवा लिनुपर्नेछ।

गत डिसेम्बरमा, अमेरिकी Federal Communications Commission (FCC) ले नयाँ चिनियाँ ड्रोनहरूको आयातमा प्रतिबन्ध लगाएको थियो। यद्यपि पछि उक्त निर्णय संशोधन गर्दै केही निश्चित मोडेलका ड्रोनहरूलाई आयात गर्न अनुमति दिइएको थियो।

त्यसैगरी, गत साता अमेरिकाले राष्ट्रिय सुरक्षाको जोखिमलाई कारण देखाउँदै विदेशमा निर्मित नयाँ मानवाकार (Humanoid) रोबोट तथा पावर इन्भर्टर (Power Inverters) को आयातमा पनि प्रतिबन्ध लगाउने घोषणा गरेको थियो। यद्यपि निर्णयमा चीनको नाम स्पष्ट रूपमा उल्लेख गरिएको थिएन, यो कदम व्यवहारतः मुख्य रूपमा चीनलाई लक्षित गरिएको मानिएको छ।