मानव सभ्यताको राजनीतिक इतिहासमा शासक वर्गहरूले आफ्नो प्रभुत्व टिकाउन र जनमतलाई नियन्त्रण गर्न सधैं नयाँ–नयाँ हतियारहरूको प्रयोग गर्दै आएका छन्। विगतका युगहरूमा भौतिक सेना, राज्य नियन्त्रित छापाखाना र सञ्चार माध्यमहरू वैचारिक नियन्त्रणका प्रमुख साधन थिए भने एक्काइसौँ शताब्दीको डिजिटल युगमा साम्राज्यवादी शक्तिहरू र दक्षिणपन्थीय पपुलिस्टहरूले सूचना प्रविधि, अल्गोरिदम र भ्रामक ट्रोलहरूको विशाल सञ्जाललाई नयाँ शासनको हतियार बनाएका छन्।
सामाजिक सञ्जालका पर्दापछाडि सक्रिय रहने यी शक्तिहरूले समाजमा कृत्रिम भ्रम सिर्जना गरी वर्गीय संघर्षको चेतनालाई कुण्ठित पार्ने र श्रमजीवी जनताको एकतालाई छिन्नभिन्न पार्ने कुत्सित प्रयास गरिरहेका छन्। परम्परागत राजनीतिक कार्यशैली र पुराना प्रचारप्रसारका तरिका बोकेर हिँडेका क्रान्तिकारी शक्तिहरू यस आधुनिक डिजिटल प्रहारका सामु कमजोर देखिन थालेका छन्।
यही गहिरो ऐतिहासिक आवश्यकतालाई महसुस गर्दै अब कम्युनिस्ट तथा श्रमजीवी शक्तिहरूले उच्च प्राविधिक ज्ञानयुक्त समर्पित डिजिटल दस्ता निर्माण गरी तथ्य र सत्यका आधारमा साम्राज्यवादी र पपुलिस्टहरूको वैचारिक भ्रमको पर्दाफास गर्न अपरिहार्य भएको छ।
डिजिटल युद्धको यथार्थ
एक्काइसौँ शताब्दीको वर्गसंघर्ष केवल कारखानामा मात्र सीमित छैन, यो मानिसको दिमाग, मोबाइलको स्क्रिन र डिजिटल स्पेसभित्र लडिँदैछ। साम्राज्यवादी कर्पोरेट घरानाहरूले अत्याधुनिक कृत्रिम बौद्धिकता, गुप्त डेटा विश्लेषण र परिष्कृत अल्गोरिदमहरूको प्रयोग गरेर श्रमजीवी जनताको चेतनालाई सुनियोजित रूपमा मोड्ने गरेका छन्।
सामाजिक सञ्जालमा प्रवाहित हुने लाखौँ प्रायोजित पोस्टहरू, झुटा कथा र भ्रामक ट्रोलहरूले गरिब तथा मजदुर वर्गको वास्तविक वर्गीय समस्याबाट ध्यान हटाएर जाति, धर्म, क्षेत्र र भावनाको कृत्रिम द्वन्द्वमा फसाउने गरेको छ। पपुलिस्ट नेताहरूले यही डिजिटल अराजकताको फाइदा उठाएर जनताको असन्तुष्टिलाई दक्षिणपंथीय अन्धराष्ट्रवादतर्फ डोर्याउने गरेका छन्। यसरी प्रविधिलाई शोषण र भ्रम फैलाउने हतियार बनाउने साम्राज्यवादी षड्यन्त्रका विरुद्ध वैज्ञानिक विचार बोकेका कम्युनिस्टहरूले चुपचाप टुलुटुलु हेरेर बस्न मिल्दैन।
अल्गोरिदमको वर्गीय चरित्र
धेरै मानिसहरू प्रविधि र अल्गोरिदमलाई तटस्थ र निर्दोष विज्ञान ठान्ने भूल गर्छन्, तर वास्तविकतामा डिजिटल प्लेटफर्महरूको अन्तर्य पूर्ण रूपमा पुँजीवादी र वर्गीय हुन्छ। ठूला प्रविधि कर्पोरेसनहरूले बनाएका कोडहरूले समाजलाई जोड्ने काम गर्दैनन्, बल्कि मानिसहरूलाई अलग्याउने, उत्तेजित गर्ने र चरम ध्रुवीकरण गराउने सामग्रीहरूलाई प्राथमिकता दिन्छन्। यसले गर्दा सत्य, तथ्य र वर्गीय समानताका आवाजहरू एल्गोरिदमको पर्दा पछाडि थिचिन्छन् भने प्रतिक्रियावादी, भ्रमपूर्ण र घृणास्पद सामग्रीहरू भाइरल बनाइन्छन्।
साम्राज्यवादी शक्तिहरूले यसै प्रणालीमार्फत जनताको क्रान्तिकारी ऊर्जालाई क्षणिक र अर्थहीन डिजिटल बहसमा सिध्याइदिन्छन्। तसर्थ, प्रविधिको यो वर्गीय चरित्रलाई गहिरो रूपमा बुझेर अल्गोरिदमका सीमाहरू तोड्न सक्ने प्राविधिक क्षमता विकास गर्नु आजको वैज्ञानिक समाजवादको अपरिहार्य सर्त हो।
तथ्य र सत्यको शक्ति
साम्राज्यवादी र पपुलिस्टहरूको सम्पूर्ण साम्राज्य झुट, भ्रम र कृत्रिम प्रोपागान्डामाथि टिकेको हुन्छ, त्यसैले उनीहरूको सबैभन्दा ठूलो डर सत्य र वैज्ञानिक तथ्यसँग हुन्छ। डिजिटल दस्ताको मुख्य हतियार कुनै गालीगलौज वा सतही आक्रमण नभई अकाट्य तथ्य, वस्तुनिष्ठ तथ्याङ्क र मार्क्सवादी विश्लेषणात्मक शक्ति हुनुपर्छ।
जब सामाजिक सञ्जालमा साम्राज्यवादी एजेन्सीहरूले कुनै देशको सार्वभौमिकतामाथि प्रहार गर्दै मिथ्या सूचना फैलाउँछन्, तब डिजिटल दस्ताले त्यसका पछाडिको आर्थिक स्वार्थ र भूराजनीतिक षड्यन्त्रलाई वैज्ञानिक तथ्यसहित नाङ्गो पार्नुपर्छ। सत्य लुकाउन लाखौँ ट्रोलहरू परिचालन गरिए पनि यदि तथ्यलाई सशक्त र कलात्मक रूपमा प्रस्तुत गरियो भने त्यसले जनताको चेतनालाई उज्यालो बनाउन सक्छ।
संगठित डिजिटल दस्ता
क्रान्तिका निम्ति जसरी विगतमा भूमिगत पार्टी कमिटीहरू, ट्रेड युनियनहरू र जनवर्गीय संगठनहरू निर्माण गरिन्थ्यो, आजको युगमा त्यसैको डिजिटल रूपान्तरणका रूपमा प्रशिक्षित र अनुशासित डिजिटल दस्ता बनाउनु अनिवार्य छ। यस दस्तामा आबद्ध युवाहरूले कोडिंग, डेटा साइन्स, साइबर सुरक्षा, ग्राफिक्स डिजाइन, कन्टेन्ट सिर्जना र कृत्रिम बौद्धिकताको उन्नत प्राविधिक ज्ञान हासिल गरेका हुनुपर्छ।
उनीहरूले केवल प्रतिक्रियात्मक रूपमा टिप्पणी लेख्ने काम मात्र गर्ने होइन, बरु साम्राज्यवादी षड्यन्त्रहरूको पूर्वानुमान गर्ने, वैकल्पिक डिजिटल प्ल्याटफर्महरू र खुला स्रोत सफ्टवेयरहरू विकास गर्ने तथा श्रमजीवी जनताको पक्षमा वैकल्पिक जनमत निर्माण गर्ने दीर्घकालीन रणनीतिमा काम गर्नुपर्छ। विचारमा दृढ र प्रविधिमा निपुण यस्तो दस्ता नै आधुनिक वर्गसंघर्षको अग्रमोर्चाको शक्ति हो।
इको च्याम्बरको तोडफोड
पपुलिस्ट र साम्राज्यवादीहरूले समाजलाई विभिन्न बन्द घेराहरूमा बाँडेर जनतालाई वास्तविकता देख्नबाट वञ्चित गरेका छन्, जसलाई इको च्याम्बर भनिन्छ। डिजिटल दस्ताको अर्को महत्त्वपूर्ण कार्यभार भनेको यी बन्द घेराहरूको पर्खाल भत्काएर सत्यका सन्देशहरूलाई समाजका सबै तहमा पुर्याउनु हो। एउटै झुटा भाष्यमा वर्षौँदेखि कैद गरिएका युवाहरूको चेतनालाई तथ्यपूर्ण विमर्श, तार्किक खण्डन र सिर्जनात्मक डिजिटल सामग्रीमार्फत मुक्त गराउनुपर्छ।
जबसम्म श्रमजीवी जनतालाई उनीहरूको वास्तविक शत्रुका बारेमा डिजिटल माध्यमबाटै सचेत गराइँदैन, तबसम्म पपुलिस्टहरूले फैलाएको भ्रमको जालोलाई तोड्न सकिंदैन। जनताको भाषामा, सरल र आकर्षक शैलीमा मार्क्सवादी दर्शन र समकालीन यथार्थलाई प्रस्तुत गर्दै डिजिटल स्पेसमा सर्वहारा वर्गको वैचारिक हेजेमनी स्थापित गर्नु नै यस दस्ताको उद्देश्य हो।
नेपाली क्रान्तिकारी आवश्यकता
नेपालको वर्तमान राजनीतिक र सामाजिक परिदृश्यमा पनि साम्राज्यवादी शक्तिहरू र तिनका स्वार्थी दलालहरूले डिजिटल माध्यमबाट राष्ट्रिय स्वाधीनता, सुशासन र वामपन्थी आन्दोलनविरुद्ध चौतर्फी प्रहार गरिरहेका छन्। देशभित्रका वास्तविक आर्थिक संकट, बेरोजगारी र परनिर्भरताका मुद्दाहरूलाई छायामा पार्दै सामाजिक सञ्जालमा कृत्रिम भावना र जातीय क्षेत्रीय द्वेष फैलाएर नेपाली समाजलाई विघटन गर्ने योजना लगातार कार्यान्वयन भइरहेका छन्।
यस्तो गम्भीर परिस्थितिमा नेपालका कम्युनिस्ट तथा परिवर्तनकारी शक्तिहरूले पुराना र जडसुत्रीय प्रचारशैलीलाई त्यागेर समय सुहाउँदो प्राविधिक तयारी गर्नुपर्छ। यदि क्रान्तिकारीहरू समयमै डिजिटल प्रविधिको महत्त्व बुझेर संगठित भएनन् भने जनताको चेतना दक्षिणपन्थीय पपुलिज्म र साम्राज्यवादी प्रभावको बन्धक बनिरहनेछ।
एक्काइसौँ शताब्दीमा विचारको लडाइँ भौतिक पर्चा र सडकका कोणसभाहरूमा मात्र सीमित छैन, यो बाइट, बिट र अल्गोरिदमको अदृश्य समुद्रमा पनि उत्तिकै निर्णायक बनेको छ। साम्राज्यवादी शक्तिहरू र पपुलिस्टहरूको भ्रमको खेतीलाई परास्त गर्न कम्युनिस्टहरूले आफ्नो सिद्धान्तको निष्ठासँगै आधुनिक प्रविधिको उच्चतम ज्ञानलाई आत्मसात गर्नुपर्छ।
जबसम्म श्रमजीवी वर्गले आफ्नै डिजिटल संस्थाहरू, प्राविधिक दस्ताहरू र वैज्ञानिक सत्यमा आधारित वैकल्पिक सूचना सञ्जालहरू तयार पार्दैन, तबसम्म पुँजीवादी शोषणको डिजिटल स्वरूपविरुद्धको संघर्ष अधुराे रहनेछ। प्रविधिलाई जनताको मुक्ति र सत्यको पक्षमा प्रयोग गर्ने यो संगठित साहासी कदम नै आगामी दिनमा वैज्ञानिक समाजवादको विजयको बलियो आधार बन्नेछ।
