बौद्धिक नेताको रुपमा परिचित घनश्याम भुसाल कृषिमन्त्री भएपछि धेरैले आशा गरेका थिए । तर उनी मन्त्री भएको लामो समयसम्म केही पनि गरेर देखाउन सकेनन् ।
अब उनले कृषि क्षेत्रलाई नै दोष दिएर आफ्नो कमजोरी लुकाउने प्रयास गर्न थालेका छन् । उनी भाषण, सिद्धान्त, सतही योजना राम्रो बनाउने भएपनि गरेर देखाउने जिम्मेवारीमा पुगेपछि गलेका छन् ।
नेपाल उद्योग परिसंघले कोेरोना भाइरसपछिको आर्थिक पुनरुत्थानका सम्बन्धमा मंगलबार आयोजना गरेको छलफल कार्यक्रममा बोल्दै मन्त्री भुसालले कृषि क्षेत्र सजिलो क्षेत्र नभएको गुनासो गरे । कोरोना भाइरसको महामारीका कारण विश्व बजारदेखि नेपालको उद्योग तथा सेवा क्षेत्रले कामदार कटौती गरेर बेरोजगारी बढिसकेको अवस्थामा कृषि क्षेत्रमा ठूलो श्रमशक्ति आउने निश्चित भएपनि कृषि क्षेत्र सजिलो नभएको उनले बताए ।
कृषि क्षेत्रमा अहिलेको अवस्थामा बचत निकै कम भएको उनले बताए । ‘हाम्रो मोटामोटी अध्ययनले मासिक ३० हजार रुपैयाँ घर नलैजाने व्यक्ति कृषि क्षेत्रमा टिक्ने अवस्था नदेखिने अवस्था देखिएको छ । त्यसैले यो अवस्थामा कृषि क्षेत्रमा काम गर्नेलाई कम्तीमा त्यति आम्दानी हुने वातावरण बनाउनुपर्छ भनेर हामी लागेका छौं,’ मन्त्री भुसालले कार्यक्रममा भने ।
कृषि हालसम्म कुनै पनि देशमा प्रतिस्पर्धी नभएको भन्दै जतिसुकै विकसित देश भएपनि कृषि राज्यकै संरक्षणमा रहेको समेत उनले बताए ।
‘इन्डिया होस् वा अमेरिका होस् वा अरु जुनसुके देश होस्, कृषि संरक्षित क्षेत्र नै हो । सरकारले मल, बीउ, सिँचाइ, वित्तीय उपलब्धता, बिमा, बजारीकरण र बिक्रीमा सरकारले सहयोग गर्नैपर्छ । यो राज्यलाई सबैभन्दा ठूलो चुनौती हो,’ उनले भने ।
अहिलेको अवस्थामा कृषिलाई बृहत् व्यवस्थाको रुपमा हेर्नुपर्ने धारणा समेत उनले राखे । त्यसका लागि ठूलो बजेट सरकारले छुट्याउनुपर्ने अवस्था रहेको उनले बताए । ‘२.२ प्रतिशत लगानी गरेर २७.२ प्रतिशतको योगदान रहेको कृषि क्षेत्रको विकास हुन सक्दैन । त्यसैले राज्यको खर्च र भूमिका बढाउनुपर्छ,’ उनले भने ।
कृषि उत्पादनमा ह्रास आउनुको कारण भूमिको चक्लाबन्दी नहुनु रहेको निष्कर्षमा मन्त्रालय पुगेको समेत उनले बताए । अहिले कृषियोग्य भूमि मात्रै ३ करोड २५ लाख कित्तामा विभाजन भएको भन्दै त्यसको चक्लाबन्दी नभई यान्त्रिकीकरण गर्न सम्भव नभएको उनले बताए ।
‘प्रत्येक गाउँपालिकामा भण्डारण होस्, कृषिसम्बन्धी एउटा कार्यालय होस्, संकलन केन्द्र होस्, प्रशोधन उद्योग होस्, कोल्ड स्टोर होस् । यसरी जान सक्यौं भने मात्रै हामीले यसमा उपलब्धि हासिल गर्न सक्छौं,’ भन्त्री भुसालले भने, ‘आगामी वर्षको बजेटले यो क्षेत्रमा जग बसाल्छ, यसको स्वरुप देखिन ३ वर्षपछि लाग्नसक्छ ।’
