क्याप्टेन सोनाम योंग्दा अब यो संसारमा छैनन्। सिक्किम भारतमा विलय हुँदाका प्रत्यक्ष साक्षी र अन्तिम राजा चोग्यालका अंगरक्षक रहेका योंग्दाको निधनसँगै एक ऐतिहासिक मौनता पनि समाप्त भएको छ। उनीसँगै सिक्किमको संवेदनशील राजनीतिक मोडको प्रत्यक्ष स्मृति पनि इतिहासको पानामा सीमित भएको छ।
केही दशकअघि पत्रकार तथा लेखक सुधीर शर्माले सिक्किममै क्याप्टेन सोनाम योंग्दासँग लामो अन्तर्वार्ता गरेका थिए। त्यस भेटमा योंग्दाले सिक्किम विलयका घटनाक्रम, त्यसबेला देखिएको राजनीतिक दबाब र चोग्याल दरबारभित्रको तनावलाई आफ्नो आँखाले देखेको अनुभवका रूपमा प्रस्तुत गरेका थिए।
सिक्किम विलयको ५० वर्ष पूरा भएको सन्दर्भमा ती स्मृतिहरू फेरि गहिरो बहसको विषय बनेका छन्। योंग्दाको कथनले त्यो घटनालाई केवल राजनीतिक निर्णय नभई एक जटिल ऐतिहासिक र भावनात्मक मोडका रूपमा उजागर गरेको थियो, जसको असर आजसम्म पनि अनुभूत गरिन्छ।
चोग्यालका अंगरक्षकको रूपमा रहेका योंग्दाको नजरमा त्यो समय सिक्किमका लागि निर्णायक र पीडादायी मोड थियो। सत्ता, सुरक्षा र सार्वभौमिकताको बीचमा भएको संघर्षलाई उनले आफ्ना अनुभवमार्फत सरल तर गम्भीर ढंगले बयान गरेका थिए।
अब क्याप्टेन सोनाम योंग्दाको निधनसँगै सिक्किम विलयको प्रत्यक्ष साक्षीहरूको पुस्ता लगभग समाप्त भएको छ। उनीसँग जोडिएको स्मृति, अनुभव र इतिहासलाई पुनः सम्झिँदै लेखक सुधीर शर्माको लोकप्रिय कार्यक्रम ‘अनि, अब’ मा त्यस ‘सुदूर दुःखान्त’ लाई फेरि एकपटक स्मरण गरिएको छ।
